Archiwum kategorii: Psychologia

Czy różnimy się poziomem intuicji i jak przekłada się ona na rozwiązywanie problemu. Psychologia wyjaśnia wielką tajemnicę umysłu

W 1968 roku Malcom Westcott napisał bardzo ciekawą książkę pod tytułem „Toward a Contemporary Psychology of Intuition”. Przedstawia w niej fascynujące wyniki badań, hipotezy i teorie dotyczące działania intuicji, które omówię w niniejszym artykule.

Westcott podejmując się zdefiniowania intuicji odnosi się do jej przyczyny, warunków i efektów działania. Argumentuje, że dane pochodzące z intuicji mają to do siebie, że powstały na podstawie mniejszej ilości jawnych informacji, niż jest to zazwyczaj wymagane przy wnioskowaniu. Westcott (1968) wskazuje również, że istnieje zasadniczy problem z mierzeniem (badaniem) intuicji definiowanej we wskazany sposób. Chodzi, bowiem o wykreowanie takiego scenariusza badawczego, w ramach którego osoby badane będą formułować wnioski albo rozwiązywać problemy, w warunkach kontrolowanej zmienności ilości i jakości informacji. Ponadto musi istnieć sposób zmierzenie ilości informacji wymagalnej przez jednostkę do rozwiązania zadania.

Jednym ze scenariuszy badawczych zaproponowanych przez Westcott’a jest pokazanie serii obrazów, rozpoczynając od niewyraźnego, które, następujące po sobie, stają się coraz wyraźniejsze. Szybsze rozpoznanie w bodźcu konkretnego obrazu może wskazywać na lepiej rozwiniętą intuicję. Westcott odkrył, że badani różnią się dokładnością informacji, której potrzebują by zainicjować proces rozwiązania problemu, oraz różnią się powodzeniem, z jakim udaje im się rozwiązać ów problem. Te dwie cechy były od siebie niezależne.

Różny sposób rozwiązywania problemu, w zależności od ilości intuicyjności w przetwarzaniu informacji

Westcott podzielił populację badanych na cztery grupy. Wyodrębnił przede wszystkim „intuicyjnych rozwiązywaczy problemu”, czyli intuicjonistów. To osoby, które inicjowały działanie mające prowadzić do rozwiązania problemu już przy deficycie informacji i osiągały sukces w rozwiązaniu zadania. Natomiast grupa, która również szybko inicjowała działanie, ale nie osiągała sukcesu została określona przez Westcotta jako „dzicy zgadujący”.

Dwie kolejne grupy ostrożniej podchodziły do tematu. Inicjowały działanie później, potrzebowały więcej informacji by rozpocząć rozwiązywanie problemu. Grupa trzecia potrzebowała dużo informacji, by właściwie rozwiązać problem i osiągała prawidłowe rezultaty. Grupa czwarta potrzebowała dużo czasu i nie udawało jej się prawidłowo rozwiązać problemu.

Westcott porównał wyodrębnionych w ten sposób intuicjonistów z pozostałymi grupami. Okazało się, że mają oni nieznacznie wyższe uzdolnienia matematyczne. Ich kompetencje werbalne oraz osiągnięcia akademickie nie różniły się znacząco od osiągnięć pozostałych grup. Intuicjoniści Westcotta mieli nieznacznie lepsze zdolności konceptualizacji. Natomiast znaczące różnice Westcott zanotował badając ich „cechy nastawienia”.

Uważa, że intuicjoniści są niekonwencjonalni, jednak na swój sposób pozostają zachowawczy w swej niekonwencjonalności. Są względnie pewni siebie, samowystarczalni, a budowanie własnej tożsamości nie opiera się na członkostwie w grupie społecznej. W społecznych sytuacjach intuicjoniści kontrolują własne uczucia, bardziej efektywni są wtedy, gdy nie występuje kontekst facylitacji, kanalizują swoja aktywność w rozważaniach abstrakcyjnych, w poziomie intelektualno-akademickim, oraz w przestrzeni, w której operują wartościami. Intuicjoniści w badaniu Westcotta opisali siebie jako niezależni, przezorni, pewni siebie i spontaniczni. Dało to obraz osób samodeterminujących się i autonomicznych (Westcott, 1968).

Intuicja jest globalnym, jednostkowym, syntetycznym widokiem

Według Fischbeina (1999) szczególnie charakterystyczne dla intuicyjnego poznania są takie cechy jak: samoraportowanie, powtarzalność jej działania, swoista uległość podmiotu wobec intuicji, ekstrapolacyjność, implicite, globalność i syntetyczność, nagłość. Badacz używa słowa intuicja jako synonim wiedzy intuicyjnej. Nie jest dla niego intuicja kanałem dostępu, nie jest metodą, jest natomiast typem poznania.

Osią różnic między deliberacją i intuicją, według Fischbeina, jest między innymi siła pewności przekonania intuicyjnego wobec niepewności wnioskowania. Sądy intuicyjne odnoszą się do takiego stopnia pewności, który przewyższa przekonania wypływające z obserwowalnych faktów. Fischbein wielokrotnie podkreśla, że właśnie uczucie pewności posiadłej wiedzy pozostaje głównym kryterium intuicji. Intuicja jako subiektywność narzuca się osobie, jako mające charakter absolutny reprezentacje lub interpretacje. Alternatywa jest wyłączona jako niedopuszczalna.

Intuicja jest globalnym, jednostkowym, syntetycznym widokiem. W ten sposób Fischbein nawiązuje do pojęć wywodzących się z psychologii Gestalt. W budowaniu intuicyjnej wiedzy istotne jest, że znaczenie Gestalt, jest określane przez ogląd podstawowych, wewnętrznych, często ukrytych zależności, a nie przez analizę szczegółowych elementów składających się na całość „figury”. Fischbein posługuje się tu przykładem czarno-białej fotografii argumentując, że natychmiast rozpoznajemy osobę, mimo, że wielkość i barwy zupełnie nie przystają do szczegółowego obrazu osób, które oglądamy na co dzień w tak zwanej rzeczywistości.

Cały ten stres, część 2. Panika, fobia, gniew, emocje i inne czynniki, które go wywołują

Wiedza o stresie w dobie pandemii COVID-19, czyli choroby wywoływanej przez koronawirusa Sars-Cov-2 wydaje się być jeszcze ważniejsza. Globalny kryzys zdrowia i związany z tym lęk mogą być jedną z przyczyn stresu. Jednak oczywiście owych przyczyn jest całe mnóstwo, a ludzie przeżywają stres nawet w najspokojniejszych, najłagodniejszych i najlepszych czasach w jakich można żyć. Oto kilka słów o przyczynach stresu i czynnikach, które ów stres wywołują, oczywiście z punktu widzenia psychologii.

Polecany artykuł:

Psychologia przyczyny reakcji stresowej organizmu nazywa stresorami. Sposób, w jaki dana osoba reaguje na określoną liczbę stresorów jest determinowany przez takie czynniki jak osobowość i sprawność umysłowa.

Czynniki zewnętrzne często powodują powtarzający się stres w naszym życiu. Przyczyną może być nie tylko gorączkowy tryb życia w naszych czasach, ale nagromadzenie się wydarzeń, które pojedynczo znieślibyśmy bez kłopotów, ale które łącznie niebezpiecznie powiększają liczbę występujących stresorów.

Stresująca jest każda sytuacja, która postrzegamy jako poddawanie nas próbie, zagrożenie lub potrzebę nagłej zmiany. Jednak nie wszystkie stresory muszą być negatywne. Nowy związek uczuciowy lub ważny awans również powodują stres, lecz ma to oczywiście także pozytywny wymiar. Czynniki wywołujące stres nie oddziaływają też jednakowo na wszystkich. Rozmowa kwalifikacyjna z ewentualnym pracodawcą czy egzamin może być drobnostką dla jednego, ale ciężkim przeżyciem dla innego. Czynnik stresotwórczy jest nim tylko wtedy, gdy sytuację postrzegamy i reagujemy na nią jako na powodującą stres, tym niemniej są w życiu ważne wydarzenia, które są stresujące niemal dla każdego.

Wybrane czynniki, powodujące stres

Atak paniki

Atak paniki jest to krótki moment intensywnego niepokoju, który powoduje fizyczne poczucie strachu. Do symptomów należą przyspieszone bicie serca, brak oddechu, drżenie i napięcie mięśni. Ataki paniki zdarzają się często i niespodziewanie i nie wiążą się z żadnym realnym zagrożeniem.

Fobia społeczna

Fobia społeczna jest rodzajem lęku. Ludzie cierpiący na fobię społeczną doświadczają ogromnych, uporczywych lęków związanych ze stycznością z większą liczbą osób lub wystąpieniami publicznymi. Nawet kilka procent populacji (w zależności od kraju/ kultury) doświadcza fobii społecznej. Do sposobów jej leczenia należą terapia poznawcza zachowania, nauka umiejętności społecznych, relaks i leczenie farmakologiczne.

Polecany artykuł:

Gniew

Gniew jest silnym uczuciem. Długoterminowymi skutkami nie kontrolowanego gniewu mogą być: stan lękowy, nadciśnienie i ból głowy. Strategia panowania nad gniewem polega między innymi na regularnym wykonywaniu ćwiczeń i nauce relaksacji.

Stres może przekształcić się w poważną chorobę

Stres ma wpływ na nas na wiele różnych sposobów. Jest wiele różnych sposobów radzenia sobie ze stresem, jeżeli zrozumie się jego przyczyny.

Stres, który nie jest leczony może się przekształcić w poważną chorobę. Może doprowadzić do zaburzeń lękowych i depresji. Jeśli stres przekształci się w poważną chorobę, należy się jak najszybciej skonsultować z lekarzem.

Stres w miejscu pracy

Spośród wielu przyczyn stresu zawodowego do najczęstszych należą długie godziny pracy, przeciążenie pracą, niepewność utrzymania się w pracy oraz konflikty ze współpracownikami lub zwierzchnikiem.

Stres wakacyjny

Wakacje powinny służyć wypoczynkowi, jednak dla niektórych mogą one być stresujące. Przyjemne spędzenie wakacji może ułatwić uwzględnienie potrzeb każdego członka rodziny oraz pozostawienie sporej ilości wolnego czasu pomiędzy różnymi zajęciami.

Zaburzenia lękowe

’Anxiety disorder' jest to szereg stanów emocjonalnych charakteryzujących się wysokim poziomem rozbudzenia, przykrych doznań somatycznych oraz lękiem przed nagłymi, niekontrolowanymi atakami paniki. Na ogół ten niepokój i lęk nie są uzasadnione. Osoby cierpiące na zaburzenia lękowe odczuwają niezwykły niepokój i mają nieuzasadnione obawy czy uczucie zagrożenia. Zaburzenia lękowe należą do najpowszechniejszej grupy chorób psychicznych. Dla osób cierpiących na zaburzenia lękowe dostępna jest pomoc i leczenie.

Polecany artykuł:

Zamartwianie się

Niektórych ludzi trapią stałe i nadmierne zmartwienia, które trudno jest im opanować. Ten rodzaj zamartwiania się określa się nazwą ogólnych zaburzeń lękowych. Pomóc sobie w tym można przez stosowanie medytacji, odprężania się, ćwiczeń oraz praktykowania techniki teoretycznego rozwiązywania problemów.

Ćwiczenia fizyczne to dla ludzi zdrowych podstawa dobrego samopoczucia Regularna aktywność fizyczna ma ogromną korzyść dla naszego zdrowia i dobrego samopoczucia. 30 minut umiarkowanej aktywności fizycznej każdego dnia może polepszyć zdrowie i zmniejszyć ryzyko rozwinięcia się niektórych chorób.